दिपु खड्का
काठमाडौं । प्रतिनिधिसभाका तीन निर्वाचन क्षेत्रमा मतदान गर्न ३ दिन मात्रै बाँकी रहँदा आज मध्यरातीबाट मौन अवधि सुरु हुँदैछ । निर्वाचन आयोगको कार्यतालिका अनुसार वैशाख १० गते मतदान हुने यो उपनिर्वाचनले यसपटक आम निर्वाचनको भन्दा बढी चर्चा पाएको छ । स्थापित पुराना दल र नयाँ दलको तीब्र प्रतिस्पर्धा भएका कारण यो उपनिर्वाचनको व्यापक चर्चा परिचर्चा भएको हो । यो उप निर्वाचनको परिणाम पुराना राजनीतिक दलहरुको भविष्यसँग समेत जोडिएको टिप्पणी यतिबेला भइरहेको छ ।

चितवनको क्षेत्र नंं २, तनहुँको क्षेत्र नं. १ र बाराको क्षेत्र नं. २ मा उपनिर्वाचन हुन लागेको हो । नागरिकता प्रकरणका कारण चितवन २ बाट निर्वाचित राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टीका अध्यक्ष रवि लामिछानेको पद खारेज, तनहुँ १ बाट निर्वाचित रामचन्द्र पौडेल राष्ट्रपति र बारा २ बाट निर्वाचित रामसहाय प्रसाद यादव उपराष्ट्रपतिमा निर्वाचित भएका कारण तीन निर्वाचन क्षेत्र रिक्त भएका कारण प्रतिनिधिसभा सदस्यको निर्वाचन गर्नु परेको हो ।

उपनिर्वाचननमा गत मंसिर ४ गते सम्पन्न प्रतिनिधिसभा तथा प्रदेशसभा निर्वाचनमा जस्तै सत्तारुढ गठबन्धनका प्रमुख दलहरुले निर्वाचनमा मोर्चाबन्दी गरेका छन् भने प्रमुख प्रतिपक्षी दल नेकपा एमाले र सरकारकै सहयोगी अर्को दल राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी एकल रुपमा चुनावी मैदानमा खडा भएका छन् । यसकारण पनि यो उपनिर्वाचनमा कसले विजयी हासिल गर्ला भन्ने कुराले सबैको ध्यान त्यतातिर केन्द्रीत हुन पुगेको छ ।

आफ्नै कमजोरीका कारण पद गुमाउन पुगेका रास्वपाका सभापति रवि लामिछाने चितवनको क्षेत्र नं. २ मा पुनः प्रतिस्पर्धामा उत्रिएका छन् । उनलाई नेकपा एमालेका रामप्रसाद न्यौपाने र नेपाली काँग्रेसका जित नारायण श्रेष्ठले चुनौती दिइरहेका छन् । उता, पौडेल राष्ट्रपति बनेपछि रिक्त भएको चितवनको क्षेत्र नं. १ मा नेपाली काँग्रेसले नेविसंघका पूर्वअध्यक्ष गोविन्द भट्टराईलाई उम्मेदवार बनाएको छ भने नेकपा एमालेले पूर्व प्रहरी महानिरीक्षक सर्वेन्द्र खनाल र रास्वपाले राष्ट्रिय योजना आयोगका पूर्वउपाध्यक्ष स्वर्णिम वाग्लेलाई उम्मेदवारी दिएको छ । बारा क्षेत्र नं. २ मा भने जनता समाजवादीका अध्यक्ष उपेन्द्र यादव, नेकपा एमालेका प्रभावशाली नेता पुरुषोत्तम पौडेल, जनमत पार्टीका शिवचन्द्र कुशवाह र रास्वपाका रमेश खरेल चुनावी मैदानमा छन् । उपनिर्वाचनमा अधिकांश उम्मेदवारहरु ‘हेभीवेट’ भएका कारण पनि तिनै क्षेत्रको प्रतिस्पर्धा रोचक बन्न पुगेको हो ।

यस उपनिर्वाचनमा यही उम्मेदवारले जित हासिल गर्छ भन्ने पूर्वानुमान कसैले गर्न सकिरहेको अवस्था छैन । यद्यपि रास्वपा र नेकपा एमालेका उम्मेदवारहरुको तुलनामा सत्ता गठबन्धनका उम्मेदवारहरु कमजोर रहेको चर्चा राजनीतिक वृत्तमा चल्ने गरेको छ । स्थानीय भए पनि चितवन क्षेत्र नं. २ का काँग्रेस उम्मेदवार जित नारायण श्रेष्ठ विगतको आफ्नै अभिव्यक्तिका अप्ठ्यारोमा छन् । नेकपा माओवादी केन्द्र र जसपालगायतका दलहरुले उनलाई सहयोग गर्ने बताइए पनि उनीहरु मौन बसेका छन् । स्थानीय निर्वाचनमा प्रचण्ड पुत्री रेणु र नेकपा माओवादी केन्द्रलाई मत हाल्नु भन्दा बरु आफ्नै हात काट्ने उनको अभिव्यक्तिले श्रेष्ठलाई भन्दा नेकपा एमालेका उम्मेदवारलाई मत हाल्ने सम्भावना त्यहाँ बलियो बन्दै गएको छ । जसका कारण कतिपयले यो क्षेत्रमा नेकपा एमालेका उम्मेदवार न्यौपाने र रास्वपाका सभापति लामिछानेबीच कडा टक्कर हुन सक्ने अड्कलबाजी गरिरहेका छन् ।
विगतमा जस्तो लामिछानेको लोकप्रियता पनि यसपटक छैन । उनकै कारणले उपनिर्वाचन भएको र पासपोर्टसम्बन्धी मुद्धा सर्वोच्च अदालतमा विचाराधिन रहेका कारण फेरि पनि उपनिर्वाचन गर्नुपर्ने हो कि भन्ने प्रश्न मतदाताहरुले भित्रभित्रै गरिरहेका छन् । त्यसमाथि पनि निर्वाचनको मुखमै आएर समानुपातिक सांसद ढाकाकुमार श्रेष्ठले मन्त्रि बन्नका लागि दुई करोड पार्टीलाई बुझाउनु पर्ने भन्दै दुर्गा प्रसाईसँग गरेको २ करोड बार्गेनिङको अडियो टेप सार्वजनिक भएपछि लामिछाने माथि नै प्रश्न गर्नेहरुको कमि छैन ।

श्रेष्ठले अडियो टेपमा प्रसाईसँग प्राप्त रकम पार्टीको कोर टिमलाई बुझाउनु पर्ने बताएका थिए । कोर टिममा सभापति लामिछाने, उनकी श्रीमती निकिता पौडेल, पार्टी उपाध्यक्ष डोरप्रसाद अर्याल र दिपक बोहोरा रहेको सार्वजनिक भइसकेको छ । त्यसमाथि उनका सवारी चालक दुर्घटनामा परेको विषयलाई समेत कतिपयले शंकाको नजरले हेर्ने गरेका छन् । एकपछि अर्को गर्दै सार्वजनिक भइरहेका परिघटनाले यसपटक सो क्षेत्रमा लामिछानेले जित हासिल गर्नका लागि ठूलै मेहनत गर्नुपर्ने विश्लेषण गरिएको छ । गत निर्वाचनमा लामिछानेले निर्वाचनकै सर्वाधिक बढी ३४ हजार २८१ मतान्तरले विजय हासिल गरेका थिए ।
उता जसपा अध्यक्ष यादव उम्मेदवार रहेको बारा क्षेत्र नं. २ मा पनि चुनावी प्रतिस्पर्धा पेचिलो देखिएको छ । मधेसको नाम भजाएर सत्ता र शक्तिका लागि सधैं बार्गेनिङ गर्ने आरोप खेपिरहेका यादवमाथि निर्वाचन क्षेत्र परिवर्तन गरिरहने गरेको आरोप पनि छ । निर्वाचन क्षेत्रको विकास र स्थानीयको हितका लागि भन्दा पनि सत्ता बाहिर रहँदाको छटपछि शान्त गर्न उनी पुनः उम्मेदवार बनेको र विजयी भएको खण्डमा फेरि पनि सत्ताका लागि सौदाबाजी गर्ने भएका कारण पनि उनलाई पराजित गर्नुपर्ने बलियो मत त्यस क्षेत्रमा छ । निर्वाचनमा गठबन्धन गरेका अन्य दलहरुले इमान्दारितापूर्वक सहयोग गर्ने सम्भावना न्यून र मधेसको उदाउँदो शक्ति जनमत पार्टीले उनलाई पराजित गराउनका लागि अख्तियार गरिरहेको रणनीतिले मंसिर ४ गतेको जस्तै यो निर्वाचनमा पनि उनले पराजय व्यहोर्नु पर्ने सम्भावना बढि रहेको विश्लेषण भइरहेको छ ।

तनहुँ क्षेत्र नं. १ को अवस्था पनि उस्तै छ । नेपाली काँग्रेस, नेकपा एमाले र रास्वपाका उम्मेदवारहरुबीच त्रिपक्षीय रोचक प्रतिस्पर्धा रहेका कारण त्यहाँ पनि पूर्वानुमान गर्न निकै कठिन बनेको विश्लेषकहरुको भनाई छ ।