यही साउन अन्तिम सातादेखि काठमाडौँ उपत्यकाको कुहिने फो,हर यहीँ नै व्यवस्थापन सुरु हुने भएको छ।

पछिल्लो समय जटिल बनिरहेको उपत्यकाको फो,हर व्यवस्थापनको लागि स्थान पहिचान भएसँगै त्यस्ता फो,हर यही नै व्यवस्थापन गर्न लागिएको हो।

काठमाडौँ महानगरपालिकाले कुहिने फो,होरलाई उपत्यकामा नै व्यवस्थापन गर्न पहिलो चरणमा कीर्तिपुरमा करिब ५० रोपनी जग्गा प्राप्त भएको र सोही स्थानबाट नै काम सुरु गर्ने जनाएको छ।

उक्त स्थानमा अहिले दैनिक ४० हजार किलो त्यस्ता फो,होरको व्यवस्थापन गरी मल उत्पादन गर्ने सकिने बताइएको छ। उक्त स्थानमा हाल आठ वडाबाट उत्पादन हुने कुहिने फो,हरको व्यवस्थापन गर्न सकिने छ। उत्पादित मल सहुलियत दरमा बिक्री गर्ने तयारी पनि कामपाको छ।

योसँगै उपत्यकाको अन्य स्थानमा पनि थप जग्गा रोज्ने काम भइरहेको छ। सबै किसिमका फो,हर बञ्चरेडाँडा पुर्‍याउँदा पटक–पटक स,मस्या आएकाले प्रभावकारीरूपमा फो,होरको दीर्घ समाधानका लागि स्थान पहिचानमा लागेको हो।

बञ्चरेडाँडामा हानिकारक फोह,र व्यवस्थापन नगर्ने योजनाअनुरुप कामपाले यस किसिमको अभ्यास सुरु गरेको हो।काठमाडौँ महानगरपालिकाका प्रवक्ता नवीन मानन्धरका अनुसार हाल सम्भावित स्थान पहिचान गर्ने काम जारी छ।

यसअन्तर्गत चन्द्रागिरि, दक्षिणकाली, नागार्जुन, तारकेश्वर र उपत्यका बाहिर बनेपासम्म पनि कामपाका प्रमुख बालेन्द्र शाहको नेतृत्वमा अन्य स्थानमा पनि जग्गा खोज्ने काम भइरहेको छ। हालसम्म उपलब्ध भएका जग्गामा ५० रोपनीदेखि १५० सम्मको छ। अझै बढी उपयुक्त र कम खर्चिलो जग्गाको खोजीमा लागिरहेको उनले बताए।

फोह,र व्यवस्थापनको सहजताकै लागि कामपाले यही साउन १ गतेदेखि कामपाले कुहिने र नकुहिने फोहोरको फरक–फरक तरिकाबाट व्यवस्थापनको काम पनि सुरु गरिसकेको छ। फो,हरमैला व्यवस्थापन ऐन विसं २०६८ मा फो,होरको वर्गीकरणको प्रबन्ध गरिएको छ।

निजी फो,हर सङ्कलकलाई कानुनी दायरामा ल्याइँदै
काठमाडौँको कूल ३२ वडामध्ये मुख्य नौ वडाबाहेक अन्यमा निजी कम्पनीको सहकार्यमा फो,हर व्यवस्थापन हुँदै आएको छ। फो,हर वर्गीकरण योजना भने ३२ सैँ वडामा लागू गरिएको छ।

कामपाले मात्रै फोहर व्यवस्थापन गर्दै आएको नौ वडामा सबै दिन नियमितरुपमा फो,हर व्यवस्थापन भइरहेको छ निजीले फोह,र व्यवस्थापन गर्दै आएको स्थानमा भने विगत दुई महिनादेखि फो,हर व्यवस्थापन हुन नसकेको स्थानीयले गुनासो गरेका छन्।

निजी क्षेत्र पैसा असुल गर्ने धन्दामा मात्र लागेको र नागरिकप्रति जिम्मेवार नभएका कारण सबै स्थानमा नियमितरुपमा फो,हर व्यवस्थापन हुन नसकेको आ,रोप छ। आफूले लिएको जिम्मेवारी पूरा नगरेको भन्दै नियमित फो,हर व्यवस्थापन नगर्ने निजी कम्पनीलाई कामपाले कारबाहीको प्रक्रियाअघि बढाउने चे,तावनी दिएको छ।

जिम्मा लिएको स्थानमा फोहर व्यवस्थापनको काम नगरे कानुनी कारबाही गर्ने स्थानीय तहको चे,तावनी छ।

ललितपुर महानगरपालिकाको प्रमुख चिरीबाबु महर्जनले जुन स्थानमा फो,हर उत्पादन हुन्छ सोही स्थानमा नै व्यवस्थापन गरिनुपर्ने जनाउँदै यसका लागि सङ्घीय सरकारले पनि ध्यान दिनुपर्ने धारणा राखे। फो,हर व्यवस्थापनसम्बन्धी बन्न लागेको नयाँ कानुनमा सरकारको काम कारबाहीको तहगत स्पष्टरूपमा व्यवस्था हुनुपर्नेमा उनको भनाइ छ ।

फो,हरमैला व्यवस्थापन सङ्घ, प्रदेश र स्थानीय तहको जिम्मेवारी र समन्वयको प्रारुप, सह लगानीको ढाँचा, यससम्बन्धी सार्वजनिक निजी साझेदारी कसरी गर्ने भन्ने विषय, घरायसी, संस्थाजन्य, औद्योगिक, विद्युतीय र विवादपश्चात्काे उत्पन्न हुने फो,हरमैला व्यवस्थापन र उत्पादन गर्ने व्यक्तिको दायित्वका बारेमा कानुनमा स्पष्ट व्यवस्था हुनुपर्ने सुझाव प्रमुख महर्जनको छ।

त्यसैगरी विद्यमान सङ्घीय संरचना अनुरुप फोहरमैला व्यवस्थापनमा प्रदेश सरकारको भूमिकालाई समेत समेटी परिवर्तित सङ्घीय परिवेश अनुकूल हुने गरी त्यससम्बन्धी नयाँ कानुनको तर्जुमा गर्नुपर्ने चन्द्रागिरि नगर प्रमुख घनश्याम गिरीको सुझाव छ।