काठमाडौं । राष्ट्रपति विद्यादेवी भण्डारीले नयाँ सरकार गठनका लागि दिएको समय सीमा पूरा हुन ४ दिन बाँकी रहँदा मुलुकको भावी प्रधानमन्त्री को होला भन्ने कौतुहलता झन् बढ्दै जान थालेको छ । मंसिर ४ गते सम्पन्न प्रतिनिधिसभा निर्वाचनमा एकल सरकार निर्माण गर्ने जनमत कुनै पार्टीले प्राप्त गर्न नसकेपछि भावी सरकारको प्रारुप बन्न कठिन देखिएको हो ।

गत निर्वाचनमा नेकपा एमालेविरुद्ध गठबन्धन गरेका दलहरुबीच नै प्रधानमन्त्री पदका लागि हानथाप शुरु भएपछि सरकार निर्माण झनै पेचिलो बनेको छ ।
गठबन्धनको नेतृत्व गरिरहेका काँग्रेस सभापति शेरबहादुर देउवा यतिबेला प्रधानमन्त्रीका मुख्य दाबेदार देखिएका छन् । बुधबार संसदीय दलको नेता चयन भएसँगै सरकार निर्माणको औपचारिक पहलका लागि उनलाई बाटो पनि खुलेको छ । तर, गठबन्धनभित्रकै अर्को दल नेकपा माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष पुष्पकमल दाहालले समेत प्रधानमन्त्री बन्ने कुरामा गहिरो आकांक्षा देखाएपछि देउवाका लागि समेत आगामी यात्रा निकै चुनौतीपूर्ण हुने देखिएको छ । प्रतिनिधिसभामा ८९ सिट प्राप्त गरेको नेपाली काँग्रेसले थप ४९ जना सांसद्हरुको समर्थन जुटाएमात्र आफ्नो नेतृत्वमा सरकार गठन गर्न सक्छ । नेकपा माओवादी केन्द्र, नेकपा एकीकृत समाजवादी, लोसपा र जनमोर्चा सम्मिलित गठबन्धनलाई एकठिक्का बनाएर लैजान सके अर्को एउटा सानो दललाई मिलाउँदा बहुमत पु¥याउन उसलाई कठिन पनि छैन । तर, राष्ट्रपति, उपराष्ट्रपति, प्रधानमन्त्री, सभामुख र उपसभामुख पदको प्याकेजमै सहमति खोज्नु पर्ने भएका कारण यो गठबन्धनलाई जोगाएर लैजान नेपाली काँग्रेसका लागि पनि त्यति सहज देखिँदैन । त्यसमाथि गठबन्धनको दाश्रो ठूलो दल माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष दाहालको प्रधानमन्त्री बन्ने आकांक्षाले गठबन्धन कुनै पनि बेला टुट्न सक्ने आशंका राजनीतिक वृत्तमा घनिभूत बन्दै जान थालेको छ ।

अनौपचारिक रुपमा भावी सरकार गठनका सन्दर्भमा आफ्नो धारणा राख्दै आए पनि नेकपा माओवादी केन्द्रले संसदीय दलको नेता चयन पछि मात्रै औपचारिक पहल गरिने बताउँदै आएको छ । नेपाली कांग्रेस संसदीय दलको नेतामा वर्तमान प्रधानमन्त्री समेत रहेका पार्टी सभापति देउवा चयन भएपनि माओवादी केन्द्रले पार्टी संसदीय दलको नेता आज चयन गर्दैछ । नेता चयन गरेसँगै सरकार गठनका सन्दर्भमा सो पार्टीले निर्वाह गर्ने भूमिकाले भावी प्रधानमन्त्री को हुने भन्ने कुराको निक्र्याेल गर्नेछ । गठबन्धन भित्रैबाट सरकार गठन प्रक्रिया अगाडि बढे पहिलो चरणमा को प्रधानमन्त्री हुने भन्ने कुराको निर्णय गर्न त्यति सहज देखिएको छैन । पहिलो चरणमा आफूलाई प्रधानमन्त्रीमा सहयोग गर्न माओवादी केन्द्रका अध्यक्ष दाहालले काँग्रेस नेताहरुलाई प्रस्ताव गरिसकेका छन् भने देउवा कुनै पनि हालतमा दाहाललाई छोड्ने पक्षमा छैनन् । यो अवस्थामा गठबन्धन टुटेर नयाँ गठबन्धन निर्माण हुन सक्ने अवस्था पनि उत्तिकै बलियो छ ।

कांग्रेसभित्र माओवादीलाई सरकारको नेतृत्व दिन नहुने मत पनि छ । देउवासँग संसदीय दलको नेतामा पराजित भएपछि महामन्त्री गगन थापाले प्रधानमन्त्रीमा आलोपालो गर्ने सहमति गरे आफूलाई मान्य नहुने चेतावनी दिएका छन् । यसले पनि गठबन्धनलाई मिलाएर लैजाने कुरामा देउवालाई त्यति सहज नभएको प्रष्ट संकेत गरेको छ । यो अवस्थामा प्रतिनिधिसभाको दोश्रो ठूलो दल नेकपा एमाले नयाँ ढंगले अगाडि बढ्न सक्छ । त्यसैपनि एमाले नेताहरुले राष्ट्रपति पद आफूहरुलाई दिए प्रधानमन्त्रीमा दाहाललाई सहयोग गर्ने प्रस्ताव अघि सारिसकेका छन् । यो अवस्थामा दाहाल तयार भएको खण्डमा नेकपा एमाले, माओवादी केन्द्र राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा), जनता समाजवादी पार्टी (जसपा) राप्रपा लगायत दलहरु सम्मिलित नयाँ गठबन्धन हुने कुरालाई नकारिहाल्न सक्ने अवस्था पनि छैन । रास्वप र राप्रपाले अहिलेसम्म सरकारमा जाने बारे कुनै ठोस निर्णय गरिसकेका छैनन् । सरकारमा सहभागी नभए पनि उनीहरुले सरकार गठनका लागि एमाले नेतृत्वको गठबन्धलाई सहयोग गर्ने सम्भावना उत्तिकै प्रवल रहेको राजनीतिक विश्लेषकहरुको टिप्पणी छ । यही प्रयोजनका लागि हुनसक्छ एमाले अध्यक्ष ओलीले रास्वपा सभापति रवि लामिछानेसँग दुईपटक छलफल गरिसकेका छन् । राप्रपाले त झन् निर्वाचनमै कतिपय स्थानमा एमालेसँग चुनावी तालमेल गरेको थियो ।
उता, राष्ट्रपति र प्रधानमन्त्री पदको भागबन्डाको विषय बन्द कोठामा सहमति भए त्यसलाई नेपाली कांग्रेसले साथ नदिने चेतावनी नेपाली कांग्रेसका महामन्त्री गगन थापाले दिएका छन् । भागबन्डाको विषय संस्थागत हुनु पर्ने माग गर्दै महामन्त्री थापाले नेपाली कांग्रेसको नेतृत्वमा सरकार बन्नुपर्ने र त्यससम्बन्धी निर्णय पारदर्शी हुनुपर्ने उल्लेख गरेका छन् । संसदीय दलको नेतामा पराजित भएपछि प्रतिक्रिया दिदैं थापाले जितहारको विषय स्वभाविक भएको उल्लेख गरे ।