योगेश राल्फाली
नेपथ्यमा मेघ गर्जेको आवाज आईरहेछ । हावाहुरी चलिरहेछ एक तमास । कुईरी मण्डल छ बाहिरी वातावरण । समय दिनको ठीक ४ बजेको छ । छाना र पालिका जस्ताहरु उप्काउला झैं चलिरहेछ हावाहुरी । चिरविर–चिरविर आवाज निकाली रहेछ चराहरु विपत्तिका । जंगलको छेउमा घर भएकोले फूर्साङको कानमा हरेक पशुपन्छिको आवाज ठोक्किनु स्वभाविकै हो । बेला बखत बाघको जर्गन पनि सुनिन्छ नै । मृगका ख्वाङ–ख्वाङ आवाज त दिनहुँ हो । उमेर झण्डै ७० टेक्नै लागेको छ फूर्साङको । आफू भन्दा माथिका उमेर पाकाहरु आमा, बुवा, दाजु सबै अघि लागि सके । बाँकी फूर्साङ मात्रै ।

उमेरमा समाजसेवा गर्दैमा वित्यो फूर्साङको । विद्यार्थी जीवनदेखि नै समाजसेवामा नशा चढेको थियो फूर्साङको । पढाइमा भएकोले अब्बल चारैतिर चर्चा थियो उसको । विद्यालयमा खुब चर्चा थियो फूर्साङको । कथा १ देखि १० सम्म कहिल्यै दोश्रो हुन परेन उसले । एस.एल.सी.मा पनि पहिलो श्रेणीमा सजिलै उत्तीर्ण ग¥यो उसले । एस.एल.सी. पछि भने उसले पढाईतिर भन्दा पनि समाजसेवातिर बढी ध्यान केन्द्रित गरे । हरेक प्रकारका मुद्दा माल्लाहरु फूर्साङकोमा नै आउँथ्यो । जति बेला पनि जो कोहीलाई आपत विपत परेमा फूर्साङकोमै आइपुग्थ्यो । हरेक समस्याहरु सहज रुपमा समाधान गर्ने ल्याकत थियो फूर्साङको । अरुको समस्या समाधान गर्न खोज्दा मुखभरीको भनाईहरु पनि खेप्नुपर्थ्यो कहिलेकाहिँ । अरुको खातिर भनाईहरु खानुपर्दा मुसुमुसु हाँसी मात्रै रहन्थ्यो फूर्साङ । अन्त्यमा निष्कर्षसहित बोली फुर्थ्यो उसको ।

एक दिनको कुरा हो । पल्लो गाउँको दोर्जेले चेम्राङको भक्तेको बुढी टप्काएछ । भक्ते चेम्राङको लागि मूर्खमा अति मूर्ख । उसले नपिटेको मान्छे गाउँमा सायदै होला । कसैले ठाडो शीर गरी उसको मुखमा हे¥यो कि, किन मलाई आँखा तरिस भन्दै हानी हाल्थ्यो । उसले नहिर्काएको मान्छे गाउँमा थिएन । पसल चोकतिर भक्तेको स्वर सुन्यो कि सबैजना आ–आफ्नो बाटो लाग्ने गर्छन् । कुनै कुनै केसमा कसै न कसैलाई पिटेर उ चौकी गईरहन्थ्यो । आइन्दा अब मान्छेलाई पिट्दिन, हिर्काउँदिन भनेर कागज गरेको ठेली नै छ चौकीमा उसको नामको ।

तर उसको बानीमा कहिल्यै सुधार आएन । छरछिमेककाले उसको पछाडि कहिल्यै राम्रो दृष्टिले हेर्दैनथे । श्रीमती नकुटेको दिन थिएन । स–साना कुराहरुमा पनि श्रीमती माथि हात हालिहाल्थे भक्ते । लोग्नेको पिटाईले दिनानुदिन रोगी बन्दै गएकी भक्तेकी श्रीमती प्रज्ञाले एकपटक लिएको जीवनमा कति अन्याय सहेर बस्नु भनेर दोर्जेसँग दोश्रो विवाह गर्ने निर्णय गरिछे र टाप कसिछे । दोर्जे पनि दुई सालदेखि श्रीमती वितेको वियोगमा थिए । जिन्दगीका बाँकी मात्रा एक्लै कसरी हिँड्यौ भनेर सोचिरहेका दोर्जेलाई प्रज्ञाको साथ जु¥यो र भइपरी आउने समस्यासँग लडौंला भनेर दोर्जेले प्रज्ञालाई टप्काए । दोर्जे र भक्तेको गाउँभरी चर्चा चल्यो, अब भक्ते मूर्खले दोर्जे मार्छ भनेर । दोर्जे थियो फूर्साङको गाउँको । स्वास्नी लाने जारलाई भक्तेले के छाड्ला भन्ने हल्ला छ गाउँभरी ।

भक्तेको गाउँमा पनि काइला भिजार भद्रभलाद्मी थिए र उनैले भक्ते र दोर्जेको जारको समस्या मिलाउने जुक्ति निकाले । एकदिन काइला मिजार भक्ते र अरु चारजना गाउँले लिएर फूर्साङ भेट्न गए । काइला मिजार र भक्तेको टोली घरमा आउने वित्तिकै फूर्साङले कुरा बुझि हाले । काइला मिजारहरुलाई चकटी–गुन्द्री बिछ्याउन दिएर चर्पी गएजस्तो गरेर छिमेकी आले कान्छालाई दोर्जे र प्रज्ञा घरमा भए लुक्न भन्न पठाए । अनि मिजार काइलालाई के कति कामले आएको भनि सोधनी गरे । पहिले आफूले जुन शंका गरेको थियो दोर्जे र प्रज्ञाको विषयमा कुरो ठ्याक्कै मिल्यो । “अर्काको बुढी त ल्याउनु नहुने बज्याले“ भनेर गाली गरी टोपले फूर्साङले । “तैपनि ल्याई हाले मिलाउनु पर्ला नि काइला मिजार“ भन्दै कुराको मेसो निकाले फूर्साङले ।

केही समय सरसल्लाह गर्दै सबै जना लागे दोर्जेको घरतिर । मूर्ख भक्ते दोर्जेको घरमा पुग्ने वित्तिकै घरको पाली र छानातिर हान्न थाले । मिजार काइलाले गाली गर्दै थमथमाए भक्तेलाई । घरमा दोर्जे र प्रज्ञा त थिएन, अघि नै भगाई सकेका थिए फूर्साङले । घरमा भक्तेको आमा बुवा मात्रै थिए । अर्काको श्रीमती ल्याएपछि विगो बमोजिम जार तिर्ने चलन परम्परा छ समाजमा । समाजमा चलेको चलन अनुसार कुराकानी भयो दोर्जेको आमा बुवासँग ।

भक्ते एकलाख घटी नमान्ने भन्दै उफ्री रहे तर मिजार काइला र फूर्साङ भने यो मुद्दा जसरी पनि मिलाउने दाउमा रहे । दोर्जेले ३० हजार भने जार तिर्न भनेरै ठीक पारेर बाउलाई राख्न दिएका रहेछन् । कुराकानी चल्दै गए चर्काचर्की पनि भयो । दोर्जे नभेटेसी विचरा भक्तेले आमा बुवालाई के नै गर्नु थियो र । छलफल चल्दै चल्दै जाँदा ‘खुकुरीको धार मार्नुपर्छ’ भन्ने समाजको चलन अनुसार तीसै हजारमा कुरा मिल्यो । तीस हजार जार बुझेर मिजार र भक्तेको टोली फर्कियो घरतिर ।
फूर्साङ यस्तै यस्तै दुनियाँको समस्याहरु समाधान गर्दै हिँड्दा हिँड्दै ७० औं वसन्त टेकी सके तर अरुको बारेमा सोच्दा सोच्दै, अरुको सेवा गर्दा गर्दै आफ्नो बारेमा भने केही गर्न सकेन । भनौं भने उसले विवाह पनि गर्न भ्याएन । एक्लो जीवन विताउँदैछ उ अचेल । हात खुट्टा त बसिसकेको छैन तर पनि परिवारमा एक्लो छोरा उ । भएको एक्लो दाई पनि अविवाहित हुँदै विते । आमा विते, बा बिते । बुढेसकालमा साहारा कोही छैन फूर्साङको । एक्लै पकाउछ खान्छ उ । दिनमा दुईचार जना भेटघाटमा आउँछन् गाउँलेहरु । उनीहरुसँग आफूले विवाह नगरेर गल्ती गरेको गुनासो पोख्छन् अचेल ।

विवाह गरेको भए बुढेसकालमा सहारा दिने मान्छे हुन्थे । छोरा छोरी नाती नातिना हुन्थे भनेर दुखेसो पोख्ने गर्दछन् फूर्साङ अचेल । छिमेकका गोरेले फूर्साङको एक्लो अवस्था देखेर उमेर अनुसारको मिल्ने जोडी खोजी नगरेको पनि होइन तर भने जस्तो कहाँ मिल्थ्यो र बुढेसकालमा । फूसार्ङमा विगतको जस्तो रवाफ पनि हराउँदै गएको छ । ७ दशकसम्म त जिन्दगीलाई डो¥याउँदै ल्यायो उसले । बाँकी दिन कसरी बिताउलान् विचरा एक्लो फूर्साङले । जवानी जति सबै समाजसेवामा विताए । अब फूर्साङको सेवा कसले गरी देला । उसको रेखदेख कसले गर्ला उ थला पर्दा । विछ्याउन पर्दा विचरा एक्लो फूर्साङ ।