काठमाडौं । प्रमुख तीनवटा राजनीतिक दलहरु महाधिवेशनमा होमिएका छन् । कोरोनाका कारण संकटमा परेको नेपाली कांग्रेस, प्रमुख प्रतिपक्षीको भूमिकामा रहेको नेकपा (एमाले) का साथै सत्ता साझेदार नेकपा (माओवादी केन्द्र) पनि महाधिवेशनमा जुटेको छ । कांग्रेसले महाधिवेशनको सुरुवात भदौ १८ गतेबाट नै गरेको भए पनि सुस्त अवस्थामा रहेको उसले आफूलाई महाविधेशनबाट खार्न सकेको छैन ।
महाधिवेशन होला कि नहोला भनेर सधैं अन्यौलमा रहेको कांग्रेसमा आउने प्रतिनिधि र जिल्लाका पदाधिकारी पनि अब कस्तो कांग्रेस बनाउने भन्नेमा अलमलमा छन् । यी तीनैवटा दलले महाधिवेशनलाई प्रमुख एजेण्डा बनाएर अघि बढेका छन् । महाधिवेशनबाट पार्टीलाई गतिशील र जीवन्त बनाउने उनीहरुको योजना छ । कांग्रेसको औपचारिकता सकिएको केही महिना भइसकेको छ । एकातिर कोरोनाको बहानालाई उसले प्रमुख मुद्या बनायो भनें अर्कातिर पार्टीमा देखिएको आन्तरिक किचलोका कारण पनि कांग्रेस महाधिवेशन पटक पटक सर्दै आएको छ । कांग्रेसले मंसिर २४ देखि २६ सम्म काठमाडौंमा १४ औं महाधिवेशन गर्दैछ । महाधिवेशनबाट केवल नेतृत्व परिवर्तन गर्ने होडबाजीमात्र गरियो भने त्यसले खासै अर्थ राख्दैन । महाधिवेशनले पार्टीलाई नयाँ दिशामा लाने सबैले भन्दै आए पनि व्यवहारमा त्यस्तो होलाजस्तो देखिँदैन । समयसापेक्ष परिवर्तन हुन नसकेका उनीहरुले महाधिवेशनलाई पार्टीको महान पर्वका रुपमा लिने गर्दछन् । ५ वर्षका लागि चुनिने नयाँ नेतृत्वले जनतामाझ आफ्ना विचार लिएर जानुपर्ने जरुरी छ । अरु पार्टीलाई सधैं आलोचना गरेर आफू राम्रो बनेजस्तो देखिने होडबाजी गर्न दलहरु लागिपरेका छन् । पार्टीले स्पष्ट नीति लिन नसक्दा चारैतिरबाट अलमलमा परेको कांग्रेसले लिने अबको दिशा पनि स्पष्ट हुन सकेको छैन । कांग्रेसमा महाधिवेशनबाट नयाँ पुस्ता अघि बढिसकेकाले अब यस्तै हो भने पुराना नेताहरु पनि महाधिवेशनबाट आउने हुन् कि होइनन् भन्ने खतरा भएको छ । कांग्रेसले आफूलाई सुधार्न सकेको छैन । सभापति शेरबहादुर देउवाले पार्टी चलाएको साढे ५ वर्ष भएको छ जसरी निर्वाचन आयोगबाट पार्टीको वैधानिकतामा प्रश्नचिन्ह उठेको छ त्यस्तै देउवाको नेतृत्व पनि आलोचनारहित हुन सकेन । देउवाको विकल्प खोजिनुपर्छ उनले पार्टी तहसनहस बनाए भन्ने आवाज उठिरहँदा उनी पछि कसले नेतृत्व लिने र उसको दृष्टिकोण के हो भन्ने कसैले भन्न सकेका छैनन् ।
एमालेको महाधिवेशन मंसिर १० देखि १२ सम्म चितवनमा हुँदैछ । महाधिवेशनले अध्यक्ष केपी शर्मा ओलीलाई नै फेरि पनि नेतृत्व दिनेमा कुनै शंका छैन । ओलीबाहेक एमाले चलाउन सक्ने अरु कोही देखापरेको छैन । ओलीले अहिलेसम्म पार्टी चलाएको देखेर एमालेका मात्र होइन विपक्षी दलका नेताहरु पनि अचम्मित भएका छन् । ओलीको स्पष्ट अडान र काम गर्ने शैलीका कारण ओली दिनैपिच्छे लोकप्रिय बन्दै गएका छन् । एमाले महाधिवेशनबाट नयाँ स्वरुप लिने र देशव्यापी पार्टीको माहौल राम्रो बनाउने जनाएको छ । एमाले सत्तामा रहे पनि र अहिले विपक्षमा रहे पनि सधैं जनताका जायज मागको पक्षमा आवाज उठाउँदै आएको छ । ओलीले योग्य र सक्षमलाई जिम्मेवारी दिएर पार्टीलाई गाउँगाउँसम्म पु¥याउने स्पष्ट पारिसकेका छन् ।
एमालेको महाधिवेशन ७ वर्षअघि भएको थियो । एमाले र माओवादी मिलेर २०७५ साल जेष्ठ ३ गते नेकपा भएको थियो । २०७७ फाल्गुण २३ गते सर्वोच्च अदालतले नेकपालाई विभाजन गरेर एमाले र माओवादी केन्द्रलाई अलग अलग बनाइदिएपछि उनीहरुलाई महाविधेशन गर्नुपर्ने बाध्यता भएको हो । महाधिवेशन नगर्ने सवालमा नेकपा (माओवादी केन्द्र) निकै अघि छ । सुरुदेखि नै यो पार्टीको नेतृत्व प्रचण्डले गर्दै आएका छन् । उनी अरुलाई नेतृत्व छोड्ेन पक्षमा छैनन् । यो पार्टीको महाधिवेशन नभएको ९ वर्ष भयो । ओलीजस्तै माओवादीमा पनि कोही नयाँ प्रचण्ड जन्मेका छैनन् वा कोही भए पनि प्रचण्ड जिम्मेवारी हस्तान्तरण गर्न तयार छैनन् । विचारमा ढुलमुल भएका र अडान नभएका नेता भनेर पटक पटक प्रचण्डले आलोचना खेप्दै आएका छन् । ठूला पार्टीमात्र होइन साना पार्टी पनि महाधिवेशनमा जुटेका छन् । कोरोना संक्रमणका कारण रोकिएको महाधिवेशन गर्ने सिलसिलामा सिपी मैनाली महासचिव रहेको पार्टी अगाडि नै देखिएको छ । चितवनमा कार्तिक २९ गते सम्पन्न ८ औं महाविधेशनले उनलाई महासचिवमा सर्वसम्मत चयन गरेको छ । २०३५ साल पुस ११ मा स्थापना भएको नेकपा मालेको संस्थापक महासचिव पनि मैनाली थिए ।
फुट्न र जुट्न कुनै समय नपर्खने मधेशवादी भनिने दलहरुलाई पनि यसअघि महाधिवेशनन कहिले भएको थियो भन्ने थाहा हुन छोडेको छ । उता राजावादी भनेर चिनिएको राप्रपाले पनि मंसिरमा महाधिवेशन गर्दैछ । पद छोड्न नसकेका कमल थापा, पशुपति शमशेर राणा र प्रकाशचन्द्र लोहनी तीनैजना अध्यक्ष छन् । महाधिवेशनले एक जनालाई मात्र अध्यक्ष बनाउने हुँदा अध्यक्ष खुस्किने डरले उनीहरु पनि त्रसित छन् ।